Người tự cao thường viện đủ mọi lý do để bao biện cho những sai lầm của bản thân. Và thường “vạch lá tìm sâu”, cố gắng chỉ ra sai lầm của người khác để chứng minh mình giỏi.

Khi sự tự cao lâu ngày trở thành thói quen, thì sẽ sinh ra bảo thủ và cố chấp. Bảo thủ và Cố chấp thể hiện ở chỗ không muốn bị người khác nói về những sai lầm của mình hay nhắc đến những khuyết điểm của mình.

Bảo thủ và Cố chấp lâu ngày trở thành thói quen, thì con người trở nên hèn nhát. Hèn nhát ở chỗ không dám nghe sự thật, càng không dám thừa nhận sự thật.

Sự hèn nhát sẽ sinh ra tự ái. Hễ ai động vào đúng chỗ ngứa là tự ái ngay. Tự ái đến nỗi có thể vì sĩ diện của bản thân mà không cần quan hệ nữa. Như vậy thật không trí tuệ.!

Bệnh này có chữa được không?

Khó.

Một khi con người đã trở nên hèn nhát thì sự thay đổi có lẽ chỉ chờ vào sự giác ngộ của bản thân. Nếu chính bản thân mình không dũng cảm đối diện thì cái giá phải trả sẽ là không bao giờ được nghe lời thật nữa.

Đã bao giờ bạn tự hỏi vì sao quá khứ thành công như vậy mà sau đó lại không?

Chắc không phải tại hoàn cảnh hay số phận chứ?

Rõ ràng, số mệnh là 1 thứ rất mơ hồ. Khi chúng ta không chịu thừa nhận bản thân chưa cố gắng đủ thì đổ tại hoàn cảnh là lý do hợp lý nhất, dễ chấp nhận nhất.

Trong khi những người đã từng “kém” hơn ta, hoàn cảnh của họ cũng như ta,… sau đó họ thành công… bởi vì may mắn sao?

Thôi, thôi, thôi… Bản thân không thừa nhận, làm sao tiếp tục nói chuyện được.

Không thay đổi, thì đừng nghe lời thật nữa.!

Chuyên gia là gì?

Theo từ điển bách khoa toàn thư Wikipedia thì: Chuyên gia là thuật ngữ chỉ về những người người được đào tạo theo hướng chuyên sâu có kinh nghiệm thực hành công việc và có kỹ năng thực tiễn, lý luận chuyên sâu về một lĩnh vực cụ thể hoặc có hiểu biết vượt trội so với mặt bằng kiến thức chung.

Các chuyên gia có thể tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp (thông qua việc cho ý kiến, tham vấn) vào một công việc hay một lĩnh vực cụ thể. Một trong những đặc điểm quan trọng để nhận dạng chuyên gia so với các chuyên viên, đồng nghiệp thông thường là:

• Kỹ năng, nghề nghiệp vượt trội so với các đồng nghiệp.
• Trong công việc luôn cho kết quả chính xác.
• Tinh thông nghiệp vụ, am tường về công việc đang làm.
• Được Tổ chức có thẩm quyền thừa nhận hoặc công nhận bằng văn bản.
• Có khả năng tư vấn thông thạo trên mọi lĩnh vực…

Chuyên gia được nhiều người ngưỡng mộ

Chúng ta thường có xu hướng thần tượng (ngưỡng mộ, thán phục) một ai đó khi họ có được sự thành công hoặc đạt được một thành tựu nào đó đáng kể. Những người như vậy chắc chắn là những “chuyên gia” trong lĩnh vực của họ. Tuy nhiên trên mạng internet hiện nay xuất hiện rất nhiều “chuyên gia” được người hâm mộ phong tặng vì họ thường xuyên chia sẻ (chia sẻ kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm trong một lĩnh vực nào đó…) miễn phí cho người khác. Những thứ họ chia sẻ có thể đúng hoặc chưa hoàn toàn đúng nhưng nó “có giá trị và hữu ích” với người khác, hơn nữa nó lại miễn phí nên dễ dàng được lan truyền trên mạng xã hội facebook hoặc thông qua các website, diễn đàn,… khiến cho “những người chia sẻ” được cộng đồng người hâm mộ gắn cho mác “chuyên gia”. Và nỗi khổ bắt đầu từ đây…

Ảo tưởng sức mạnh

Khi “bỗng nhiên” được người khác gọi là “chuyên gia”, có rất nhiều người bị ảo tưởng nghĩ mình là chuyên gia thật và sinh ra kiêu ngạo, tự cao trong khi thực tế bản thân mình vẫn chưa có gì gọi là “thành tựu” cả. Hoặc có những người có một chút thành tựu trong một phạm vi nhỏ lại ảo tưởng nghĩ rằng mình là chuyên gia trong rất nhiều lĩnh vực, ví như một số bạn chuyên về seo website nhưng cứ nghĩ mình là chuyên gia marketing online hoặc bạn chỉ giỏi về facebook hay đã từng bán một số mặt hàng thành công trên facebook đã tự cho mình là chuyên gia facebook, chuyên gia kinh doanh có thể tư vấn về chiến lược các kiểu… đều là ảo tưởng cả.

Khi đã ảo tưởng như vậy nghĩa là “những chuyên gia này” đang tự cho rằng mình giỏi hơn người khác, không cởi mở để học hỏi hoặc cập nhật thêm gì nữa. Thậm chí có những người còn chẳng biết mình đang đứng ở đâu, tỏ ra coi thường và chê bai những “chuyên gia” khác (mặc dù trước đó có thể họ đã từng là thầy của mình) – bạn đang tự cô lập mình và không biết rằng người khác đang “cười” sau lưng bạn đấy.!

Ngại hỏi và giấu dốt

Khi chúng ta chia sẻ và được người khác ghi nhận, thậm chí gọi mình là chuyên gia thì chắc chắn ai cũng có chút sung sướng. Tuy nhiên khi đã “trở thành chuyên gia” có một số bạn lại sinh ra ngại hỏi vì sợ người khác nghĩ mình “dốt”, xem thường mình. Khi bạn tỏ ra như bạn biết tất cả mọi thứ, người khác sẽ nghĩ rằng bạn biết rồi không phải nói thêm nữa – bạn mất cơ hội được học hỏi. Từ sự thiếu hiểu biết đó, bạn dễ dàng mắc những sai lầm mà sau này những người “tưởng bạn biết rồi” cũng sẽ “chê cười” sự sĩ diện của bạn.

Khó nhận được sự chia sẻ

Đây là điều phổ biến đang diễn ra hiện nay vì thực tế có rất nhiều người sợ bị cười chê khi “múa rìu qua mắt thợ” nên không dám nói lên quan điểm, ý kiến của mình trước mặt một chuyên gia. Họ không hề quan tâm rằng chẳng ai biết tất cả mọi thứ được, dù là những chuyên gia đích thực nhưng cũng chỉ ở trong một phạm vi, một lĩnh vực nào đó. Trong một lĩnh vực mới họ cũng chẳng khác gì chúng ta, cũng là một người cần phải tìm hiểu và mong muốn người có kinh nghiệm chia sẻ. Tuy nhiên hiện thực phũ phàng ở chỗ, dù những chuyên gia này rất khiêm tốn nhưng không làm cho người khác tin rằng họ “cần được học hỏi” và tâm lý sợ “múa rìu qua mắt thợ” của đa số khiến người khác không dễ dàng để mở lòng chia sẻ cho một “chuyên gia” nghe.

Chuyên gia tự phong

Những chuyên gia tự phong là những người có chủ đích làm marketing bản thân để phục vụ cho một tham vọng nào đó. Họ thường xây dựng hình ảnh của mình gắn liền với những thứ liên quan trong lĩnh vực họ hướng tới. Chẳng hạn như một diễn giả thường xuyên chia sẻ những hình ảnh tham gia tổ chức các khóa học, hội thảo,… một người đào tạo về bất động sản thường chia sẻ những hình ảnh thể hiện sự giàu sang, thành đạt,… tất cả họ có một điểm chung là đưa đến một thông điệp, một lời khẳng định rằng “tôi là chuyên gia trong lĩnh vực ABC”.

Những người tự tô vẽ về bản thân mình như vậy thường tạo ra rất nhiều tranh cãi, có người ngưỡng mộ nhưng cũng lắm kẻ cười chê vì đơn giản nhất là nhìn từ góc độ tâm lý: khi bạn tự khen mình, tự khẳng định mình là chuyên gia… sẽ khiến người khác cảm thấy bạn tự tin quá thành ra tự cao tự đại. Nếu bạn có được những thành tựu, sự thành công nào đó sẽ có những người công nhận tài năng của bạn, nhưng phần lớn vẫn sẽ ghét vì cái “sự tự cao” đó. Còn trong trường hợp không may, bạn chả làm được gì ra hồn thì cả thiên hạ sẽ chê cười bạn, thậm chí bêu rếu bạn như một kẻ thất bại và vọng tưởng.

Sự ngưỡng mộ, công nhận từ phía cộng đồng mới là lời khẳng định chính xác nhất về năng lực, trình độ của một chuyên gia. Khi bạn hoạt động hăng say và cống hiến không biết mệt mỏi trong một lĩnh vực nào đó thì tự người khác sẽ ghi nhận những đóng góp của bạn. Chia sẻ cũng chính là một trong những cách marketing hiệu quả.

Tóm lại, cái gì cũng cần có quá trình, những chuyên gia thực sự cũng có những người thầy, cũng từng phải đi học, phải miệt mài nghiên cứu, phải hăng say làm việc… thì mới có kinh nghiệm. Và dù khi đã có những thành công nhất định rồi họ vẫn giữ thái độ thường xuyên trau dồi, học hỏi và cập nhật để không bị tụt hậu là một điều vô cùng trân quý. Các bạn đừng chờ đợi “các chuyên gia” chia sẻ vì chỉ cần các bạn mở lòng chia sẻ thì các bạn cũng sẽ là những chuyên gia trong lòng ai đó.!

Sáng mồng 1 Tết 2014, do là con trưởng nên tôi đang ngồi ở nhà để tiếp khách chứ chưa đi chúc Tết như mọi người. Khoảng 2 giờ chiều – thời khắc hiếm hoi tôi và ông nội được tạm nghỉ sau một đoàn khách vừa ra về. Tôi bất giác nhìn lại 1 năm vừa qua, tự hỏi mình đã làm được những gì?

Một năm vừa qua rồi! Hình như không thay đổi mấy!

Còn nhớ Tết năm ngoái ngồi lập kế hoạch, viết công việc, quyết tâm cũng cao lắm, vậy mà sau 1 năm kế hoạch vẫn nằm trên giấy, bản thân mình vẫn chưa tự chiến thắng được chính mình những lúc lười biếng, ham vui,…Chợt nhớ đến câu nói nổi tiếng của Nguyễn Công Trứ: “Làm trai đứng ở trong trời đất. Phải có danh gì với núi sông“.

Có lẽ bất kỳ ai cũng có những ước mơ, những khát vọng, hoài bão, mong muốn làm được những điều có ý nghĩa không chỉ với bản thân mà cho cả những người khác. Sống tốt thôi đã khó rồi, sống để mà “có danh” với núi sông chắc chắn sẽ khó hơn nhiều. Nhưng nếu bạn chỉ nói và nghĩ về điều đó thì sẽ chẳng bao giờ bạn thực hiện được cái “chí làm trai” đó đâu. Bản thân tôi cũng đã từng nghĩ rất nhiều, nói cũng rất nhiều nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện được những điều mà mình thực sự đang muốn và đã nghĩ. Năm 2013, tôi được nghe chửi, nghe mắng, nghe trách móc rất nhiều; chợt nhận ra 1 điều giản đơn rằng “Nếu không bắt tay làm thì sẽ chẳng bao giờ có kết quả”. Thế nên, các bạn cũng đừng nghĩ nhiều, đừng nói quá nhiều, hãy nghĩ kỹ và làm nhiều, nhất định các bạn sẽ nhìn thấy kết quả. Tất nhiên là “đừng bao giờ bỏ cuộc nếu vẫn còn hi vọng“.

Thật vậy, sống mà không ước mơ, không hoài bão, không khát vọng thì sống để làm gì ? Mà đã có ước mơ thì bắt tay vào thực hiện đi, làm đi, hành động đi chứ ngồi đó suy nghĩ mãi, nói mãi, viết kế hoạch mãi giống như tôi đâu có kết quả gì ?

Và tôi tự hỏi mình “Phải bắt đầu từ đâu?”. Tôi quay sang hỏi ông nội: Ngày xưa thời chiến tranh loạn lạc như thế, ăn còn chẳng đủ no sao ông lại nghĩ đến chuyện đi học?

– Cụ con là nhà nho đã dặn ông cho dù thời thế có như thế nào thì con cũng phải chăm lo việc học tập, đó là cái căn bản để rèn luyện bản thân.

Quả đúng như câu nói của Khổng Tử: “Tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ“.

“Việc lớn chỉ đơn giản được cấu thành từ những việc nhỏ“, thế nên nếu bạn muốn làm việc lớn thì hãy hoàn thành tốt những việc nhỏ trước đã. Đại đa số những người thích tự khẳng định mình ngày nay đều chỉ muốn “Trị quốc” và “Bình thiên hạ” chứ không mấy để ý đến việc “Tu thân” và “Tề gia” là phải làm trước tiên.

Ngay cả trong đạo vợ chồng, người đàn ông cũng chỉ muốn Tề Gia chứ được mấy người nghĩ rằng mình cần phải Tu Thân. Cái đạo làm người cốt lõi ở chữ Tu Thân, xong rồi mới tới hành đạo. Đạo không chỉ có nghĩa là đạo lý luân thường, mà Đạo còn nói về những gì hợp với lẽ tự nhiên, hợp với quan niệm xã hội, và với quan hệ con người.

Thành thử ra, đàn ông bây giờ gặp nhau toàn nói chuyện trên mây trên gió, đu dây điện cả ngày, vợ với bạn gái kêu cũng không xuống. Vì cái đầu họ nghĩ lớn quá, nghĩ toàn chuyện quốc gia đại sự, chuyện của các quốc gia ABC, rồi cả chuyện của ông bà XYZ ở tận đẩu tận đâu…chứ có ai thèm nghĩ đến việc nhà cửa gia đình nhà mình đâu.

Dân ta thường nói một cặp Tu Thân Tích Đức (hay là Tu Nhân Tích Đức), thật ra không cần phải cố tình tích đức bằng cách làm từ thiện, giúp đỡ trẻ em nghèo hay đóng góp các quỹ bão lụt, bởi chỉ cần Tu cái Thân thôi thì tự nhiên tích được Đức.

Tu thân là như vậy, sống phải nhân hậu, phải đàng hoàng thì tự nhiên đức nó tới, chứ không cần phải tích, phải trữ làm gì. Thành thử ra, ngày nay đàn ông Việt Nam đu dây diện quá nhiều, lo nhà đất, lo chứng khoán, lo buôn bán làm ăn, lừa nhau được cái gì thì lừa, giấu nhau được cái gì thì giấu, cốt chỉ để thủ lợi cho mình nhiều hơn cho thằng kia, rồi đem tiền về quăng cho vợ là coi như xong bổn phận làm chồng.

Nhiều người mơ xa, mơ cao làm giám đốc công ty này, chuyên gia lĩnh vực nọ…mà suốt ngày chỉ biết đu dây điện, chém gió thành thần, khiến chị em phụ nữ nghe xong chỉ biết tròn mắt bái phục, nhưng thực chất lại là một kẻ thô bỉ, vô công rồi nghề…thậm chí hoang dâm, bạo ngược,…

Đến bản thân mình còn không thèm tu, không thể là một người quân tử đường đường chính chính mà về nhà cứ đòi lên mặt dạy vợ dạy con; ra đường thì dạy dân dạy nước, dùng vũ lực trấn áp kẻ yếu…chẳng khác gì một gã điên nói chẳng ai thèm nghe mà cũng không ai muốn cãi.

Câu nói từ hai ngàn năm trước của Khổng Tử dạy cho đám hậu bối tới ngày nay mà cái điều đơn giản nhất là Tu Thân còn hiếm thấy người làm cho trọn vẹn, thì chắc là Tề Gia – Trị Quốc – Bình Thiên Hạ là cái điều khó khăn tột bậc…

Lại nói về việc học! Học gì, học như thế nào thì phụ thuộc ở quan điểm cũng như nhận thức của từng người mà có những cách “học” khác nhau. Ở đây, tôi chỉ nhấn mạnh đến việc rất quan trọng trong sự “học”. Đó chính là việc “lắng nghe”.

Việc lắng nghe không chỉ thể hiện bạn đang tôn trọng người nói mà còn giúp bạn hiểu hơn về người nói. Việc “lắng nghe” giúp bạn học được mọi lúc, mọi nơi.

Rất nhiều người cho rằng những người ở “cấp độ” cao hơn được quyền “dạy dỗ” những người ở “cấp độ” thấp. “Cấp độ” mà tôi nói đến ở đây là “trình độ”, là “thứ bậc”, là “địa vị”…

Ví dụ như: thầy được dạy dỗ trò, bố mẹ dạy dỗ con cái, sếp dạy dỗ nhân viên…cho nên con cái phải nghe lời bố mẹ, nhân viên phải nghe lời sếp, trò phải nghe lời thầy. Điều này tất nhiên là đúng ! Nhưng chỉ đúng ở một số khía cạnh chứ không phải tất cả. Cụ thể như: về kiến thức chuyên môn thì thường là thầy giỏi hơn trò nên trò phải nghe lời thầy, về kinh nghiệm sống thì bố mẹ nhiều hơn con cái nên con cái phải nghe lời khuyên. Nhưng về quan điểm sống,cách giao lưu, giao tiếp, các mối quan hệ…và trong nhiều trường hợp thì mỗi người mỗi khác không theo một chuẩn mực nào cả vì vậy bất kỳ ai ở “cấp độ” nào cũng cần biết “lắng nghe”.

Tôi có một số bạn bè bảo thủ đến nỗi lúc nào cũng tự cho mình là đúng, những gì ngược lại đều là sai và thậm chí còn không bao giờ dành thời gian để lắng nghe người khác nói. Có lẽ họ rất giỏi, họ đã thành công ở một khía cạnh nào đó. Nhưng đối với tôi, những người không chịu lắng nghe được xếp vào loại ẢO TƯỞNG SỨC MẠNH. Đu dây điện nhiều quá đến lúc ngã sẽ rất rất đau.